Hoe ontstaan de bubbels in mousserende wijn?

Niets is zo feestelijk als het ploppen van een kurk en het sissen van fijne belletjes in het glas. Maar hoe ontstaan de bubbels in mousserende wijn eigenlijk? Die sprankeling ontstaat niet vanzelf: er gaat een vakkundig proces aan vooraf waarbij koolzuurgas op een natuurlijke manier in de wijn terechtkomt. In dit artikel leggen wij helder uit hoe champagne, cava, prosecco en crémant hun karakteristieke bubbels krijgen, en waarom de ene mousserende wijn fijnere belletjes heeft dan de andere.

Bij De Kasteelhoeve importeren wij sinds 1999 kwaliteitswijn rechtstreeks van kleine wijnboeren. Juist bij mousserende wijn merkt u hoeveel vakmanschap en geduld er in een fles zit. Begrijpen hoe de bubbels ontstaan, maakt het proeven nog feestelijker.

De basis: een tweede gisting

De bubbels in mousserende wijn ontstaan tijdens een tweede gisting. Eerst wordt een gewone, stille basiswijn gemaakt, precies zoals bij andere wijnen. Wie dat proces wil begrijpen, leest eerst ons artikel over het wijnproces in stappen, van druif tot fles. Daarna voegt de wijnboer aan die basiswijn opnieuw gist en wat suiker toe, de zogenoemde liqueur de tirage.

Tijdens deze tweede gisting zetten de gisten de suiker om in alcohol en koolzuurgas. Het verschil met een gewone gisting is dat dit gebeurt in een afgesloten ruimte, waardoor het koolzuurgas niet kan ontsnappen. Het lost op in de wijn en zorgt voor de druk en de bubbels die wij zo waarderen. Het is precies dezelfde gisting als bij stille wijn, maar dan in een gesloten systeem.

De traditionele methode: gisting op fles

Bij de bekendste methode, de méthode champenoise of traditionele methode, vindt de tweede gisting plaats in de fles zelf. Dit is de manier waarop champagne, cava en de meeste crémants worden gemaakt. De fles wordt afgesloten en de wijn rijpt maandenlang, soms jaren, op de gistresten. Deze gistresten, ook wel de lie genoemd, geven de wijn extra complexiteit met tonen van brood, brioche en noten.

Na de rijping moeten de gistresten uit de fles. Dat gebeurt door de flessen geleidelijk op hun kop te draaien, zodat het bezinksel naar de hals zakt. De hals wordt vervolgens kort ingevroren, waarna de kurk eraf gaat en het bevroren propje gist eruit schiet. Dit heet degorgeren. Ten slotte wordt de fles aangevuld en definitief afgesloten. Dit arbeidsintensieve handwerk verklaart waarom kwaliteitsmousserende wijn zijn prijs waard is.

De charmat-methode: gisting in een tank

Niet alle mousserende wijn rijpt op fles. Bij de charmat- of tankmethode vindt de tweede gisting plaats in grote, afgesloten roestvrijstalen tanks. Deze methode wordt veel gebruikt voor prosecco. Het voordeel is dat het sneller en goedkoper is, en dat de frisse, fruitige aroma's van de druif goed bewaard blijven. De bubbels zijn vaak iets groter en luchtiger dan bij de traditionele methode.

Welke methode het beste is, hangt af van wat u zoekt. De traditionele methode geeft fijnere bubbels en meer complexiteit, terwijl de charmat-methode juist de frisheid en het fruit benadrukt. Beide hebben hun eigen charme en hun eigen plek aan tafel. Meer over de verschillende stijlen leest u in ons overzicht over wat een rosé maakt en welke soorten en stijlen er zijn, want ook mousserende rosé is een mooie ontdekking.

Waarom de bubbels verschillen

De fijnheid van de bubbels zegt veel over de kwaliteit en de productiemethode. Fijne, aanhoudende belletjes die langzaam opstijgen wijzen meestal op een langere rijping volgens de traditionele methode. Grovere, snel verdwijnende bubbels komen vaker voor bij de tankmethode. Ook de temperatuur waarop u de wijn schenkt en de vorm van het glas beïnvloeden hoe de bubbels zich gedragen.

De druk in een fles mousserende wijn is aanzienlijk: in een fles champagne heerst een druk die vergelijkbaar is met die van een autoband. Dat verklaart waarom de kurk met zoveel kracht naar buiten wil. Het is dus niet voor niets dat u een fles bubbels altijd voorzichtig en gekoeld opent.

Proef de bubbels zelf

Het verhaal achter de bubbels wordt pas echt tastbaar als u ze proeft en vergelijkt. Tijdens een wijnproeverij bij u thuis ontdekt u hoe de productiemethode doorklinkt in de fijnheid van de belletjes en de smaak van de wijn. Onze adviseurs nemen u mee langs tien wijnen, een Port en een Likeur, en vertellen het verhaal van de kleine wijnboeren erachter. Boek een proeverij en proef het verhaal van kleinschalig vakmanschap.

Benieuwd naar alle mogelijkheden? Bekijk onze wijnproeverijen. Wilt u zich verder verdiepen? In de online SVH Wijnverkenner van de Kasteelhoeve Academy leert u in uw eigen tempo alles over druiven, productie en proeven. En heeft u een favoriet ontdekt? Bestel uw bubbels rechtstreeks via onze webshop.